In elke (zorg)organisatie heb je mensen die vooruitdenken en ernaar handelen. Zoals Prezo-implementatiepartner Annemie Vanden Bussche: opgeleid als organisatiepsychologe en gewerkt in verschillende sectoren, van ziekenhuizen tot woonzorgcentra. Maar ook gebrand om het unieke Prezo-verhaal te vertalen naar de succesvolle praktijk. Door woonzorgcentra te begeleiden, op maat van de mensen. En niet van het systeem. 

 

Kwaliteitssysteem door dialoog

Als implementatiepartner trekt Annemie ook lessen: 'Enerzijds is Prezo een heel straf filosofisch kader, anderzijds is het zo doorontwikkeld dat het een keurslijf kan worden. Vandaar dat we terugkeren naar de ziel in plaats van de techniek. Want Prezo heeft alles in zich: een kwaliteitssysteem dat regie geeft aan je medewerkers én bewoners. Geen eindeloze protocollen en procedures, maar een cultuur die je zelf uitbouwt.' Tevredenheidsmeting en dialoog zijn cruciaal, aldus de Prezo-ambassadrice: 'Als je de stem van de bewoner niet hoort, weet je niet of je doelen worden bereikt. Pas als bewoners mondiger zijn worden ze kritischer en hoor je wat er echt leeft. 


Meer vermenselijking, minder verzakelijking

Het gaat om een vermenselijking van de zorg, zegt Annemie: 'Vanaf de jaren '90 kwam een verzakelijking van de zorg. Daardoor gingen systemen eerder mensen aansturen in plaats van omgekeerd. Nu zie je weer een beweging van onder naar boven, ook via cocreatie.' Maar hoe past Prezo hierin? Annemie: 'Het is niet alleen een participatiemodel maar ook een kwaliteitssysteem. Waardoor je systematisch start, ziet hoe de kwaliteit groeit en dat blijft bewaken. Meten, evalueren, opvolgen, verbeteren of borgen... 


Iedereen mee, vanaf het begin

Als organisatie moet je je samen met de leidinggevenden bezinnen over een aantal vragen: wat is dit precies, wat willen we bereiken, wat gaat dit met ons doen... Nadien bouw je als huis je strategie op. Werk je liever per afdeling of met meerdere afdelingen? Welke cultuur wil je zien en hoe organiseer je dat? Hoe behartig je de 60 Prezothema's, zoals zinvolle tijdsbesteding of eten/drinken?' 


Veel vragen die confronterende inzichten opleveren: 'Het doen is het zijn. Niet in een besloten groepje werken, maar connecteren met alle betrokkenen. Voelt de bewoner zich bijvoorbeeld thuis? Da's een vraag die de hele organisatie aanbelangt. Maar graag ook met voldoende individuele regie, want regie leidt tot eigenaarschap. Als je geen eigenaarschap ervaart neem je geen verantwoordelijkheid. En bedenk je geen oplossing.' 

Minder routine, meer uitdaging

Ook de rol van de leidinggevende verandert: 'Je gaat van een efficiënte organisatie die dagelijks wordt afgedraaid naar een wereld die dagelijks samen wordt gemaakt. Dan sta je als leidinggevende meer in een coachende en ondersteunde rol, dan ben je de lader van de magneet. Je kent je mensen door en door, je weet wat waar kan en hoe ze te activeren. De kunst is beseffen wanneer welke rol nodig is, zeker bij striktere normen zoals veiligheid of hygiëne.' 


Op 5 jaar begeleidde Annemie al 80 organisaties: 'Niemand wordt nog warm van het technische verhaal. Tot ik begin over het menselijke aspect, wanneer vaak een zucht van herkenning klinkt. Dan hoor je: 'Daar moeten we naar terug, dat zijn we kwijt.' Maar ook: 'Hoe krijgen we dat in godsnaam weer voor elkaar?'  


Weg vooroordelen, welkom succesverhalen

Kiezen voor Prezo is een mentaliteitsverandering: 'Je moet uit het kader van 'we hebben het altijd zo gedaan' durven stappen. En loskomen van de pure routine, zoals bewoners die moeten gewassen worden. Ik zie een pak huizen slagen om er een dialoogverhaal van te maken, de zorg af te stemmen op de bewoners en de noden. Dat loopt niet in het honderd, die hebben geen extra werk en daardoor minder tijd. Integendeel!' 


Annemie durft duidelijk man en paard noemen: 'We spreken al decennia over bewonersgericht werken, maar eigenlijk is vraaggestuurd of cliëntgedreven werken de toekomst. Ik zeg niet dat Prezo de toverstaf is, het blijft hard werken. Maar de huizen waar ze die ommekeer maken zie ik echt floreren hé. Niet alleen vragen aan experten wat de mensen zouden willen, maar ook aan die andere experten: de bewoners en medewerkers.'


Prezo-keurmerk: kers op de taart

Een aantal huizen hebben intussen een Prezo-keurmerk: 'Ik hoor dat het een enorme boost geeft, het is een externe erkenning van een interne revolutie. Maar puur daarvoor hoef je het niet te doen: het gaat om een intrinsieke motivatie, een cultuuropbouw van binnenuit, samen op weg. Je merkt dat bewoners mondiger worden en meer regie ervaren, dat je toffe dingen bereikt. Da's helemaal anders dan nergens staan en racen voor dat keurmerk tegen 2021.' 


Zo'n keurmerk is 100% compatibel met de overheidsnormen en inspecties, zegt Annemie: 'Ze kijken heel consequent: heb je resultaat en doe je er iets mee? En welke instrumenten of visie hanteer je? Niet alleen kijken naar de resultaten dus, maar ook hoe je je organiseert. Niet puur meten om te meten, laat staan 1.000 indicatoren oplijsten. Maar wel tonen hoe je systematisch de kwaliteit evalueert en verbetert, en hoe je dat doet. Zodat mensen nadenken, zelfevalueren en de stem van de bewoner niet vergeten.' 


Meer begeleiding, snellere resultaten

De toekomst oogt veelbelovend: 'We gaan meer Annemies krijgen, tot nu toe deed ik alles alleen. Ik zie jaarlijks 60 à 70 huizen en merk dat begeleiding geen overbodige luxe is.. Met mooie resultaten: als je Prezo op een consequente en bezielde manier gebruikt, merk je al verschillen op een half jaar. Mensen ervaren eigenaarschap, krijgen trots in hun werk, stappen naar hun leidinggevende met ideeën... Maar als je Prezo stopt, is de winst na een maand weer weg. Je moet het blijven doen.' 


Tijd voor de laatste vraag: 'Waar zit mijn overtuigingskracht? Moeilijke vraag. Ik denk in het zoeken naar waar het werken aan kwaliteit de gewone dagelijkse praktijk raakt, en dit denken consequent door te trekken naar het hele handelen van een organisatie. Zodat een kwaliteitssysteem nooit naast de werking komt te staan, maar gewoon de werking uitmaakt.


Interview: Denny Coussement